Matura z filozofii – informacje

Matura z filozofii jest jednym z dodatkowych przedmiotów do wyboru na egzaminie maturalnym. To kompleksowy egzamin, w którym logika spotyka się z umiejętnością interpretacji zjawisk współczesnej kultury, a kluczem do sukcesu staje się biegłość w pisaniu wypracowania filozoficznego.

Na maturze w roku szkolnym 2025/2026 filozofia rozszerzona odbyła się 8 maja, o godzinie 14.00. Warto jednak pamiętać, że harmonogram matur jest zmienny, więc terminy egzaminów są ustalane co roku – w 2027 matura z filozofii odbędzie się w dniu 10 maja (poniedziałek) o godzinie 14:00.

Jak podaje CKE, obowiązujące w zakresie podstawowym są takie tematy, jak:

1. Pojęcie filozofii.
2. Pierwsze pytanie filozoficzne: co stanowi arche świata?
3. Pierwsze spory filozoficzne.
4. Atomizm grecki (filozofia Leucypa i Demokryta) jako paradygmat ontologii naturalistycznej.
5. Filozofia Sokratesa jako początki filozofii człowieka i etyki.
6. Filozofia Platona jako paradygmat metafizyki antynaturalistycznej.
7. Filozofia i kultura europejska jako „przypisy do Platona”.
8. Filozofia Arystotelesa jako próba pogodzenia dotychczasowych opozycji filozoficznych.
9. Epikureizm i stoicyzm jako dwa paradygmaty etyki.
10. Tropy sceptyczne jako ponadczasowe wyzwanie dla epistemologii.
11. Początki filozoficznej teologii.
12. Początki estetyki.

Z kolei szczegółowe wymagania egzaminacyjne z zakresu rozszerzonego obejmują następującą tematykę:

1. Kultura logiczna.
2. Elementy historii filozofii.
3. Wybrane problemy filozofii.

W arkuszu egzaminacyjnym znajduje się od 13 do 19 zadań. Łączna liczba punktów, jakie

można uzyskać za prawidłowe rozwiązanie wszystkich z nich jest równa 50. W arkuszu egzaminacyjnym znajdą się zarówno zadania zamknięte, jak i otwarte. 

Wśród zadań zamkniętych znajdą się m.in. 

• zadania wielokrotnego wyboru, 
• zadania typu prawda-fałsz,
• zadania na dobieranie odpowiednich terminów. 

Z kolei część otwarta to m.in.: 

• zadania z luką, wymagające uzupełnienia zdania bądź krótkiego tekstu, 
• zadania wymagające napisania krótkiego tekstu,
• zadanie wymagające napisania wypracowania.

Drugą część stanowi wypracowanie, za które zdający może uzyskać aż 25 punktów. Ma ono na celu sprawdzenie umiejętność pisania dłuższego tekstu o charakterze argumentacyjnym. Esej musi liczyć minimum 400 słów. Do wyboru są tematy, które mogą mieć jedną z dwóch postaci:

1. temat o charakterze historyczno-filozoficznym, w którym przywołany zostaje określony filozof lub fragment tekstu, a zadaniem zdającego jest przedstawienie poglądów oraz sformułowanie własnego stanowiska;
2. temat o charakterze problemowym, w którym wskazany zostaje określony problem lub stanowisko filozoficzne, a maturzysta musi je wyjaśnić oraz sformułować własne stanowisko.

Egzamin maturalny z filozofii jest dosyć schematyczny i co do zasady uczeń wie, czego się spodziewać. Składa się on z dwóch zasadniczych części: testu hybrydowego i dłuższej pracy pisemnej. Całość egzaminu maturalnego z filozofii trwa 180 minut, a łącznie można uzyskać 60 punktów.

Zadania odnoszące się do tekstu filozoficznego sprawdzają przede wszystkim umiejętność analizy fragmentów dzieł napisanych przez wybitnych filozofów, którzy zostali uwzględnieni w podstawie programowej.

Zadania niepowiązane wspólnym tekstem mają sprawdzać wiedzę i umiejętności z zakresu trzech grup zagadnień: kultury logicznej, elementów historii filozofii oraz wybranych problemów filozofii. Tego rodzaju zadania mogą być bezpośrednim pytaniem lub opierać się na materiale źródłowym w postaci cytatu lub ilustracji. Warto pamiętać, że co najmniej trzy zadania w każdym arkuszu maturalnym są zadaniami z zakresu logiki.

Zadania odnoszące się do tekstu niefilozoficznego stanowią zadania oparte na tekście, który nie jest tekstem stricte filozoficznym. Najczęściej będą to teksty literackie, naukowe lub publicystyczne. Tego rodzaju zadania mają sprawdzić umiejętności ucznia w zakresie rozpoznawania związków między filozofią a innymi dziedzinami kultury np. nauką, sztuką, religią.

Wypracowanie to druga część egzaminu maturalnego z filozofii, która stanowi zadanie o charakterze argumentacyjnym. Uczeń ma za zadanie napisać tekst liczący co najmniej 400 wyrazów, w którym będzie rozważać i argumentować wybrane zagadnienie lub stanowisko. Maksymalna liczba punktów, jaką można uzyskać za to zadanie, wynosi 30.

W zakresie materiału do matury z filozofii wyróżnić można kilka głównych działów: 

• historię filozofii, 
• epistemologię, 
• ontologię, 
• etykę, 
• estetykę. 

Uczeń musi znać m.in 

• dzieła Platona, 
• Arystotelesa, 
• św. Augustyna, 
• Kartezjusza, 
• Kantego, 
• Nietzschego. 

Dobra wiadomość jest taka, że na egzaminie zazwyczaj pojawia się kluczowy fragment, więc nie trzeba znać go na pamięć, jednak znajomość całego tekstu na pewno wpływa na zrozumienie znaczenia i kontekstu danej myśli.

W arkuszu egzaminacyjnym znajdują się zadania sprawdzające znajomość treści i problematyki lektur wymienionych w podstawie programowej: 

1. Platon, Obrona Sokratesa 
2. Platon, Fedon (78 d – 80 b oraz 98 c – 100 b) 
3. Platon, Uczta (209 e – 212 c) 
4. Platon, Państwo (514 a – 517 a) 
5. Arystoteles, Etyka nikomachejska (ks. II, 7–8, 1107 a) 
6. Epikur, List do Menoikeusa (wybrany fragment) 
7. Seneka, wybrany fragment 
8. René Descartes, Rozprawa o metodzie (cz. IV) 
9. John Locke, Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego (t. I, ks. II, rozdz. I, par. 1–6)
10. Immanuel Kant, Uzasadnienia metafizyki moralności (rozdz. 2) 
11. John Stuart Mill, O wolności (rozdz. I Rozważania wstępne) 
12. August Comte, Metoda pozytywna w szesnastu wykładach (wykład pierwszy)
13. Karl Jaspers, Wprowadzenie do filozofii (rozdz. 2 Źródła filozofii) 
14. Jean-Paul Sartre, Egzystencjalizm jest humanizmem 
15. Fragment jednego z następujących tekstów: Problemy filozofii Bertranda Russella, Z głównych zagadnień filozofii George’a Edwarda Moore’a, O tak zwanych prawdach względnych Kazimierza Twardowskiego, Zagadnienia i kierunki filozofii Kazimierza Ajdukiewicza, Medytacje o życiu godziwym Tadeusza Kotarbińskiego. 

Dodatkowo, jak podaje informator maturalny CKE, uczeń podchodzący do matury musi znać poglądy wielkich myślicieli, takich jak np.: Tales, Anaksymander, Anaksymenes, Empedokles, Heraklit, Parmenides, Zenon z Elei, Leucyp, Demokryt, Sokrates, Platon, Arystoteles, Epikur, Seneka, Plotyn, św. Augustyn, św. Anzelm z Canterbury, św. Tomasz z Akwinu i wielu innych.

Bardzo ważna i pomocna w przygotowaniu do matury jest analiza arkuszy z zeszłych lat. Poglądowe arkusze można znaleźć na stronie internetowej CKE, a dodatkowo przykładowe zadania są zawsze prezentowane w Informatorze maturalnym. Również podczas naszego kursu przygotowującego do matury z filozofii prowadzący zapewniają dodatkowe, autorskie materiały do nauki.

Przygotowanie do egzaminu maturalnego z filozofii wymaga nie tylko wiedzy filozoficznej, ale także umiejętności tworzenia klarownych i argumentacyjnych wypracowań. Materiał do opanowania jest bardzo obszerny i obejmuje całą historię filozofii. Główną trudnością na egzaminie nie jest jednak sama pamięciówka, ale umiejętność logicznego argumentowania, łączenia faktów oraz sprawne pisanie, które stanowi aż połowę oceny.

Świetnym rozwiązaniem, dzięki któremu opanujesz wszystkie niezbędne umiejętności jest zapisanie się na nasz kurs maturalny z filozofii. Do wyboru są zajęcia stacjonarne dla lubiących tradycyjną naukę, webinary na żywo albo elastyczny e-learning dla osób, które wolą uczyć się całkowicie we własnym tempie.

Czas trwania matury to 180 minut. Chociaż wydaje się to dużo czasu, warto pamiętać, że samo napisanie dobrego wypracowania na minimum 400 słów potrafi zająć sporą jego część.

W 2024 r. średni wynik wyniósł 30%, z kolei rok później 33%. Takie wyniki pokazują, że nie jest to na pewno najłatwiejszy egzamin. Jednak jeżeli podejdziesz sumiennie do przygotowań podczas kursu z doświadczonymi prowadzącymi, to ten egzamin może okazać się dla Ciebie czystą przyjemnością.

Wynik matury z filozofii może być wzięty pod uwagę podczas rekrutacji na takie kierunki studiów jak m.in.: prawo, psychologia, kognitywistyka, dziennikarstwo, a także kierunki humanistyczne i społeczne.