Matura z historii – informacje

Matura z historii to egzamin, który można zdawać wyłącznie jako przedmiot dodatkowy w formie rozszerzonej. Egzamin sprawdza nie tylko suchą wiedzę, ale przede wszystkim umiejętność analizy źródeł, wyciągania wniosków i sprawnego argumentowania. Wysoki wynik z matury z rozszerzonej historii otwiera drzwi do wielu prestiżowych uczelni w całej Polsce.

Od roku szkolnego 2025/2026 (dla liceów) oraz 2026/2027 (dla techników) wchodzą w życie nowe zasady, tzw. nowa matura. Nowa formuła stawia na umiejętności analityczne i myślenie przyczynowo-skutkowe – aż 75% punktów można zdobyć na pracy ze źródłami (tekstami, mapami, wykresami i ikonografią).

Egzamin maturalny z historii trwa 180 minut. Liczba zadań może się różnić, ale łączna liczba punktów do uzyskania z pierwszej części to 45, czyli 75%. Z kolei ostatnim najwyżej punktowanym zadaniem jest dłuższa wypowiedź argumentacyjna, która stanowi 25%.

W arkuszu znajdują się zarówno zadania zamknięte, jak i otwarte. Zadania zamknięte to m.in. te wielokrotnego wyboru lub typu prawda/fałsz. Z kolei zadania otwarte to takie, w których uczeń samodzielnie formułuje odpowiedź, takie jak np.: zadania z luką do uzupełnienia, wymagające stworzenia krótkiego tekstu lub sprawdzające umiejętność analizy i interpretacji źródła historycznego.

Fragmenty Dziejów Herodota

• Fragment A: Barbarzyńcy więc z Kserksesem nadchodzili, a Hellenowie z Leonidasem, ponieważ wyruszali na śmierć, już o wiele bardziej niż z początku wysunęli się ku szerszej części wąwozu; […] walczyli, cofając się powoli do węższej części parowu. […] Wiedząc, że czeka ich śmierć ze strony tych, co obeszli górę, okazywali największą, jaką posiadali, siłę przeciw barbarzyńcom, lekceważąc sobie życie i będąc odważnymi do szaleństwa.
• Fragment B: Długo trwała ta bitwa […]. Wprawdzie w centrum szyku bojowego zwyciężyli barbarzyńcy […], ale na obu skrzydłach zwyciężali [Hellenowie], po czym pozwolili uciekać pobitej części barbarzyńców, ściągnęli [oba] skrzydła i walczyli przeciw tym, którzy przerwali środek; tak […] odnieśli zwycięstwo. Herodot, Dzieje, VI, Warszawa 1959, s. 459.

Rozstrzygnij, czy oba fragmenty odnoszą się do tej samej bitwy. Odpowiedź uzasadnij.

Mapa basenu Morza Śródziemnego

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:BizancjumVI.png

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, odwołując się do treści mapy. Mapa przedstawia terytorium imperium 

1. macedońskiego w IV w. p.n.e. 
2. rzymskiego w I w p.n.e.
3. bizantyjskiego w VI w. 
4. arabskiego w VIII w. 

Uzasadnienie: ...

Obraz Eugène’a Delacroix

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wolno%C5%9B%C4%87_wiod%C4%85ca_lud_na_barykady

Sformułuj dwa argumenty na potwierdzenie tezy, że zaprezentowany obraz propaguje idee romantyzmu. W odpowiedzi odwołaj się do treści obrazu.

Praca pisemna, druga część egzaminu, jest zadaniem ambitniejszym, ponieważ nie jesteśmy ograniczeni wąską ramą pytania nakazującego wskazać konkretną odpowiedź z przedstawionych. Nawet przy braku polotu pisarskiego możliwe jest uzyskanie doskonałego wyniku z tej części matury.

Przy wypracowaniu maturzysta ma do wyboru 3 tematy, zróżnicowane pod względem epok historycznych oraz problematyki, zawierające tezę, wobec której trzeba zająć stanowisko i je uargumentować. Minimalna ilość słów w eseju wynosi 300 wyrazów, a niespełnienie tego warunku skutkuje brakiem punktów za część formalną, czyli spójność wypowiedzi.

Praca powinna być syntetyczna, czyli zawierać w sobie tylko relewantne dla tematu informacje, bez uciekania w niepowiązane dygresje czy anegdoty. Pamiętajmy, że egzaminatorzy spędzają długie godziny czytając bardzo zbliżone prace, w większości poświęcone temu samemu tematowi. Po kilku arkuszach dopada ich naturalne w takiej sytuacji znużenie i dobrze jest, aby wasza praca możliwie ułatwiała im pracę przez jasność wywodu. 

Wypowiedź powinna być także w pełni poprawna merytorycznie, tzn. pozbawiona błędów co do faktów (poprawne daty, nazwiska, opis wydarzeń, lokacje itd.). Zwłaszcza proste błędy mogą rzutować na odbiór całej pracy. Pamiętajmy, że jeśli mylimy się co do małych rzeczy, możemy wywoływać poczucie, że jesteśmy w błędzie także co do większych. Dlatego w sytuacji wątpliwości co do kwestii merytorycznych strategicznym podejściem jest próba obejścia problemu opisowo albo przeformułowanie akapitu tak, aby uniknąć kompromitacji. 

Praca musi posiadać także właściwą strukturę, co nadaje jej przejrzystości i w znaczący sposób ułatwia proces pisania. Podobnie jak na języku polskim, najlepiej, gdyby praca miała trójdzielną klasyczną strukturę składającą się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia. 

We wstępie zarysowujemy czasoprzestrzeń tzn. mówimy, gdzie i kiedy rozgrywały się wydarzenia, które opisujemy i analizujemy (np. „W pracy będę analizował wpływ włoskich ruchów niepodległościowych na destabilizację ładu wiedeńskiego w latach 1815-1848”). 

Następnie określamy problem badawczy pracy (w przykładzie powyżej wpływ ruchów włoskich na destabilizację). Jeśli czujemy się dostatecznie pewnie w danej materii, możemy pokusić się o sformułowanie hipotezy (konieczne, jeśli zadanie wymaga dokonania przez nas oceny). W dalszej części wstępu warto wykonać opis prowadzący egzaminatora przez kluczowe wydarzenia (wojny, kryzysy itp.), które poskutkowały procesami opisanymi dokładniej w kolejnych akapitach. 

W rozwinięciu przedstawiamy argumenty przemawiające na korzyść postawionej we wstępie tezy. Najlepiej, gdyby były uszeregowane w sposób logiczny, umożliwiający opisanie zależności pomiędzy poszczególnymi czynnikami. Rozwinięcie, jak sama nazwa wskazuje, powinno stanowić zasadniczą część pracy i tłumaczyć wszystkie ważne procesy historyczne adekwatnie do tematu. 

W zakończeniu dokonujemy podsumowania: określamy, jakie skutki można wyciągnąć z analizy przedstawionej w rozwinięciu. Należy również stwierdzić, jakie jest ich znaczenie w perspektywie historycznej i współczesnej. Pamiętaj, że zakończenie nie może być po prostu suchym powtórzeniem tezy ze wstępu. Musi zawierać pigułkę konsekwencji, jakich dopatrzyliśmy się badając danej zagadnienie. Wszystkie elementy części pisemnej opanujesz decydując się na przygotowanie do matury z historii z Indeksem w Kieszeni! 

Zadania zamknięte są oceniane w dwojaki sposób, w zależności od maksymalnej liczby punktów, jaką można uzyskać za rozwiązanie danego zadania. Może to być: 

• 1 punkt za odpowiedź poprawną
• 0 punktów błędna lub jej brak

albo 

• 2 punkty poprawna odpowiedź, 
• 1 punkt częściowo poprawna lub niepełna odpowiedź
• 0 za złą lub brak. 

Za zadania otwarte krótkiej odpowiedzi można otrzymać od 0 do 3 punktów. Natomiast za zadanie otwarte rozszerzonej odpowiedzi (wypracowanie) maksymalnie 15 punktów.

Opanowanie materiału do matury z historii na poziomie rozszerzonym wymaga wyjścia poza schemat pamięciowego wkuwania dat i suchych faktów. Kluczem do sukcesu jest biegłość w analizie materiałów źródłowych – od tekstów, przez mapy i tabele statystyczne, aż po ikonografię czy monety. Bardzo duże znaczenie ma także sprawne formułowanie argumentacji w wypracowaniu na co najmniej 300 słów.

Samodzielne uporządkowanie takiego zakresu wiedzy bywa przytłaczające, dlatego doskonałym rozwiązaniem jest zapisanie się na nasz kurs maturalny z historii w Indeksie w Kieszeni! To idealna opcja dla każdego, bez względu na preferowany styl nauki – tradycyjne lekcje stacjonarne, interaktywne webinary online na żywo, a nawet e-learning przystosowany do pracy we własnym tempie.

Egzamin maturalny z historii na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut, czyli równe 3 godziny. Czas ten może zostać wydłużony w szczególnych przypadkach, np. dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE) ustaliła termin matury z historii w 2027 roku na 18 maja.

Statystyki CKE pokazują, że jest to jeden z bardziej wymagających egzaminów. Ogólnopolski średni wynik z historii rozszerzonej wynosi zazwyczaj w granicach 42-45%. Wszystko zależy jednak od dobrego przygotowania.

Do egzaminu musisz opanować analizę źródeł, ćwiczyć pisanie wypracowań i przerabiać stare arkusze. Najlepszym rozwiązaniem jest zapisanie się na profesjonalny kurs, który łączy wszystkie aspekty przygotowań pod okiem doświadczonych prowadzących.