Matura z wiedzy o społeczeństwie – informacje

Odpowiedz na pytania: 

1. W jakim dzienniku urzędowym został opublikowany powyższy akt prawny?
2. Czy ten akt ma charakter prawa powszechnie obowiązującego? Odpowiedź uzasadnij.

W celu rozwiązania tego zadania należy rozpoznać, jaki jest to akt prawny. Tytuł jednoznacznie wskazuje, że jest to Postanowienie Prezydenta RP. Tego typu akty są publikowane w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski” i taką odpowiedź należy umieścić w pierwszym pytaniu.

Drugi problem do rozwiązania polega na zdefiniowaniu, czy akt prawny ma charakter prawa powszechnie obowiązującego. Postanowienia Prezydenta RP nie są prawem powszechnie obowiązującym. Możliwości uzasadnienia są następujące:

1. Postanowienia Prezydenta nie są wymienione w art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, a tam wskazany jest zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego (nie ma innych aktów prawa powszechnie obowiązującego niż te wskazane w Konstytucji);
2. Zakres przedmiotowy regulacji odnosi się do Rady Ministrów i nie ustawia żadnych praw i obowiązków dla obywateli. Posiada moc wiążącą tylko w stosunku do składu personalnego Rady Ministrów.

O społeczeństwie Tuaregów 

Nie wiadomo, skąd pochodzą, jak i dlaczego pojawili się na pustyni. Legenda tuareska opowiada, że siłą sprawczą, która zjednoczyła dawno temu tuareskie rody, była kobieta – Tin Honan. Arabowie nazywają ich Tuaregami, sami mówią o sobie Kel Tamasheq – mówiący językiem tamaszek lub po prostu wolni ludzie. Bo właśnie wolność i niezależność ukochali sobie najbardziej. Dlatego ich królestwo sięga tam, gdzie kończą się piaski pustyni i pastwiska sahelu. Nic sobie nie robią z granic Libii, Algierii, Mali czy Nigru – od ponad tysiąca lat przemierzają Saharę. Największe znaczenie ma dla nich rodzina, a także stada wielbłądów i kóz. Gdyby nie wielbłądy, rozrzucona po Saharze społeczność Tuaregów nie miałaby szansy funkcjonować, dlatego zwierzęta te cieszą się szczególnym szacunkiem i są nie tylko środkiem transportu, ale także prezentem na rodzinnych uroczystościach, ślubach i pogrzebach. Rodziny tworzą klany – taousit, dowodzone przez amrara, natomiast te klany – konfederacje klanów, dowodzone przez amenokala. W XIV wieku przeszli na islam. Kobiety mają bardzo wysoki status społeczny, a mężczyźni zasłaniają twarz. 

Na podstawie: www.fotografwpodrozy.pl 

Treść zadania 3.1.: Uzasadnij, że społeczeństwo przedstawione w tekście to społeczeństwo nomadyczne.

Zadanie ma na celu sprawdzenie wiedzy o aspektach życia społecznego. Uczeń powinien sprawnie zbudować własną wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, sformułować ocenę i potrafić ją uzasadnić. 

W Informatorze można znaleźć przykład odpowiedzi na to zadanie: Społeczeństwo przedstawione w tekście charakteryzuje się koczowniczym trybem życia – ludzie przemieszczają się w związku z hodowlą zwierząt, co jest typowe dla społeczeństw nomadycznych. 

*Źródło: Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027

Propozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce 

Wprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową: 

• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł, 
• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł, 
• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł, 
• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł, 
• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł, 
• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł. 

Proponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach. Osoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie, natomiast osoby w przedziale 50 000 – 100 000 zł – nieco wyższy. Znacząca podwyżka nastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł. Dochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia powinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów państwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie stanowiła sygnał dla firm – nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje pracowników, w innowacje, w rozwój firmy. 

Treść zadania 23.: Przygotuj – z pozycji liberalizmu – wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP, będące głosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych. W swej wypowiedzi odnieś się także do przedstawionej powyżej propozycji oraz stanu obecnego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.

Wypracowanie ma sprawdzić wiedzę zdającego o kulturowych, politycznych i gospodarczych aspektach życia społecznego oraz umiejętność ich oceny. Uczeń powinien potrafić scharakteryzować główne współczesne kierunki myśli politycznej (konserwatyzm, liberalizm, nacjonalizm, socjalizm, chrześcijańską demokrację), wyjaśnić pojęcie finansów publicznych i przedstawiać modele polityki gospodarczej państwa oraz scharakteryzować źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków budżetowych w Rzeczypospolitej Polskiej.

Przykładowa wypowiedź rozszerzona z Informatora: 

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 

Funkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema różnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie jest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się z nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych, ale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że większe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in. dzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności. Propozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma w zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu podnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są w mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze zarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych rocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do uciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do przenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne stawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt odwrotny od zakładanego przez pomysłodawców. Postulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem deklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym systemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym – obniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii wprowadzenia podatku liniowego – podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających kosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie niewysoka. 

*Źródło: Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027

Wyniki matury w 2026 roku były wyższe niż rok wcześniej. Dla porównania, w 2025 roku średni wynik wyniósł 32%, podczas gdy w 2026 roku w liceach ogólnokształcących osiągnął 44%*.

Przygotowanie do matury z wiedzy o społeczeństwie w Indeksie w Kieszeni skupia się na dogłębnym i wyczerpującym przedstawieniu najważniejszych zagadnień maturalnych. Nie zapominamy także o rozwiązywaniu zadań i pisaniu próbnych wypracowań. Celem jest osiągniecie swobody poruszania się w danych tematach. To jeden z głównych czynników, dzięki któremu nasi kursanci zdobywają wysokie, zdecydowanie wykraczające ponad średnią, zadowalające wyniki!

*2026: wynik nowej wersji egzaminu (dla absolwentów liceów, którzy rozpoczęli naukę w 2022 r.).