I i II prawo Gossena to jedno z centralnych zagadnień teorii konsumenta, która z kolei wespół z teorią producenta i paroma innymi obszarami tematycznymi tworzą mikroekonomię. Nie mniejsze znaczenie ma znajomość tych teorii ma na Olimpiadzie Wiedzy Ekonomicznej. W tym artykule omówimy najważniejsze dotyczące ich informacje, które mogą Ci się przydać na każdym z etapów OWE!
www.unsplash.com
Poniżej zamieszczono fragment szczegółowego omówienia, którego pełną wersję znajdziesz w kursie dedykowanym przygotowaniom do Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej.
Nie sposób poprawnie omówić praw Gossena bez wcześniejszego nakreślenia podstawowych założeń, którymi rządzi się w ekonomii teoria konsumenta. W wydaniu podręcznikowym, którego uczymy się na Olimpiadę Wiedzy Ekonomicznej, przyjmuje się założenie, że nabywca działa tak jak homo oeconomicus. Jest to koncepcja sposobu zachowania nabywcy na rynku, sformułowana u zarania ekonomii przez klasyków, z Adamem Smithem na czele. Jej wyjaśnienie to temat na osobny artykuł, jednak na potrzeby tego opracowania możemy przyjąć, że „człowiek ekonomiczny” jest:
– W pełni racjonalny, tzn. nie daje się zwieść reklamie manipulacyjnej, nie dokonuje wyborów, których po czasie żałuje itd.;
– Dąży do maksymalizacji własnej satysfakcji (innymi słowy swojej użyteczności). Możemy sobie to wyobrazić następująco: każdy uczestnik wymiany rynkowej stara się za sumę środków, którą chce przeznaczyć na transakcję, nabyć możliwie dużo takich dóbr, które zapewnią mu najwyższy możliwy poziom dobrobytu.
Oczywiście założenia te nie są w pełni zgodne z rzeczywistością – często dokonujemy nieracjonalnych wyborów, ponadto dla wielu z nas liczy się nie tylko własna satysfakcja, ale również np. zadowolenie naszych bliskich czy pomoc charytatywna. Właśnie z tych powodów są to tylko założenia – mają na celu upraszczać i w przystępny sposób tłumaczyć otaczającą nas rzeczywistość gospodarczą.
Ekonomia mainstreamowa zakłada, że użyteczność możemy wyrazić w formie obiektywnych miar pieniężnych lub abstrakcyjnych – tzw. utyli (od angielskiego utility). Przykładowo, po zjedzeniu tabliczki czekolady jestem w stanie oszacować, że wygenerowana w ten sposób satysfakcja jest dla mnie równowartością 20 zł. Wtedy uwypukla się powód, dla której ją kupiłem – jeśli była warta mniej niż 20 zł, np. 5 zł, to wówczas „zarobiłem” 15 zł, ponieważ kupiłem za 5 zł produkt, który przyniesie mi satysfakcję „wycenianą” przeze mnie na 20 zł.
Ekonomiści dzielą użyteczność na kilka rodzajów, z których dwa główne to:
– Użyteczność krańcowa – stanowiąca miarę przyrostu satysfakcji z dodatkowej, ostatniej skonsumowanej jednostki produktu;
– Użyteczność całkowita – będąca odpowiednikiem całkowitej wygenerowanej dotąd z konsumpcji satysfakcji.
Po tym wstępie teoretycznym jesteśmy gotowi, by przejść do właściwego tematu artykułu.
Spójrzmy na poniższą tabelę:
Wiemy, że przedstawia ona poziomy użyteczności Maćka, który jest konsumentem pączków. Każdy kolejny pączek zwiększa jego zadowolenie mierzone użytecznością, ale o coraz mniejszą wartość. W końcu, po zjedzeniu pięciu pączków, Maciek ma już dość i kolejny pączek nie zwiększa jego zadowolenia z konsumpcji.
To, że każdy kolejny jedzony przez nas produkt daje mniejszą satysfakcję, wydaje się być dość oczywiste. Jeśli jesteśmy spragnieni – pierwszy łyk wody daje największą ulgę. Gdy jesteśmy ekstremalnie niewyspani, to pierwsze godziny snu dają największy odpoczynek i regenerację, a każda kolejna jest coraz mniej istotna.
Niemniej ekonomiści w celu opisania tej dość intuicyjnej obserwacji formułują całkiem formalną definicję. Mowa o prawie malejącej użyteczności krańcowej, zwanym inaczej I prawem Gossena, zgodnie z którym konsumpcja każdej dodatkowej jednostki danego dobra przynosi konsumentowi coraz mniejsze zadowolenie (mierzone użytecznością).
Drugie z praw opracowanych przez Gossena będzie już stanowiło większą trudność. Opisuje ono sytuację, w której konsument maksymalizuje swoją satysfakcję z wydania określonej kwoty.
Graficznie stan ten prezentuje punkt styczności między krzywą obojętności a linią ograniczenia budżetowego. Poniżej przykład dla założenia, że konsument wybiera między Coca-Colą a pączkami.
Możemy jednak wyciągnąć z powyższych danych dość ciekawą obserwację. Otóż, jeśli dwie krzywe przecinają się, to oznacza, że w punkcie przecięcia ich nachylenia są sobie równe. Wynika stąd, że w optimum konsumenta miara nachylenia linii ograniczenia budżetowego oraz krzywej obojętności są sobie równe.
Wiemy natomiast, że:
gdzie:
MRS – krańcowa stopa substytucji
MUx – użyteczność krańcowa dobra X
MUy – użyteczność krańcowa dobra Y
Px – cena dobra X
Py – cena dobra Y
Stąd w optimum:
I właśnie ostatni zapis, czyli równość stosunku użyteczności krańcowych do stosunku cen, jest algebraiczną wersją II prawa Gossena, które odpowiada za zachodzenie równowagi konsumenta.
To już koniec naszego omówienia praw Gossena. Jest to zagadnienie bardzo często pojawiające się w pytaniach zamkniętych na Olimpiadzie Wiedzy Ekonomicznej. Interesuje Cię ten wątek i chcesz otrzymać dostęp do jego pełnego omówienia? Zapisz się na kurs przygotowujący do Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej! Czeka tam na Ciebie całościowe przedstawienie tego, jak i pozostałych zagadnień teorii konsumenta!
Szukasz dobrego przygotowania do Olimpiady z innej dziedziny lub matury? Koniecznie zapoznaj się z ofertą wszystkich kursów prowadzonych przez Indeks w Kieszeni.
Strona przygotowana przez Zyskowni.pl
Zakładamy Ci konto na naszej platformie e-learningowej, na której znajdują się materiały, artykuły popularnonaukowe, czy nagrania video! Możesz tam bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane do sprawdzenia prace.
Na platformie otrzymujesz moduły - zestawy materiałów z prezentacjami, skryptami, testami, kartkówkami. Z nimi pracujesz w dowolnym miejscu - w domu, w podróży, w bibliotece.
Na platformie, gdzie odbywa się kurs możesz zadawać pytania 24h na dobę 7 dni w tygodniu - Prowadzący są tam po to by zawsze Ci pomóc i rozwiać Twoje wątpliwości.
Twój progres w nauce jest kontrolowany wraz z każdym kolejnym modułem - służą temu wszelkie kartkówki, testy i sprawdziany, które rozwiązane odsyłasz i otrzymujesz szczegółowy klucz.
Celujesz w świetny wynik na egzaminie ósmoklasisty? A może potrzebujesz tylko usystematyzować posiadaną wiedzę? Nieważne - nasz kurs (tempo pracy i materiały oraz pomoc Prowadzącego) jest zawsze dopasowany do aktualnego stanu Twoich umiejętności i oczekiwań.
Na platformie otrzymasz nielimitowany w okresie przygotowań dostęp do nagrań video, na których nasz zespół merytoryczny przeprowadzi Cię przez najbardziej wymagające i najczęściej pojawiające się na arkuszu zagadnienia egzaminacyjne.
Indywidualny kurs e-learningowy
egzamin ósmoklasisty
Wolisz uczyć się we własnym tempie i na własnych zasadach? W takim razie kurs e-learningowy jest stworzony właśnie dla Ciebie!
Nowoczesna forma indywidualnej nauki zdalnej (start: natychmiast lub we wskazanym terminie)
Dostęp do dedykowanej platformy do nauki e-learningowej
Harmonogram przygotowań dostosowany do dostępności ucznia
Przypisany opiekun merytoryczny prowadzący kurs
Komplet materiałów podzielonych na moduły tematyczne, a w każdym z nich: prezentacje, testy, kartkówki, skrypty, karty pracy i zadania egzaminacyjne
Materiały video – do kursu dołączone są nagrania video, na których członkowie zespołu merytorycznego IWK tłumaczą najtrudniejsze lub najbardziej prawdopodobne w wystąpieniu na egzaminie zagadnienia
Indywidualne podejście – otrzymujesz dostęp do naszej dedykowanej platformy edukacyjnej z pomocami naukowymi, na której możesz bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane prace.
Regularnie sprawdzane postępy
Ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym
Dzięki nowoczesnej formie nauki nasze kursy są dostępne dla uczniów z całej Polski – możesz dołączyć do nich niezależnie od miejsca zamieszkania i zacząć przygotowania już dziś! Skontaktuj się z nami i nie odkładaj decyzji na później – do egzaminu ósmoklasisty coraz bliżej!
Grupowy kurs całoroczny
egzamin ósmoklasisty
Chcesz solidnie przygotować się do egzaminu ósmoklasisty? Wolisz regularne zajęcia w grupie i stałe wsparcie prowadzącego? Jeśli tak, kurs grupowy będzie idealnym wyborem dla Ciebie!
46 godzin lekcyjnych zajęć (23 spotkania) + prace domowe
Forma stacjonarna (w salach w Warszawie) lub webinarowa (zajęcia online na żywo)
Nagrania z zajęć webinarowych oraz nagrania umożliwiające nadrobienie materiału osobom zapisującym się po rozpoczęciu kursów stacjonarnych
Możliwość wyboru grupy zajęciowej (harmonogram pojawi się w lipcu 2026 r.)
Pomoc pomiędzy zajęciami – ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym przez dedykowaną grupę zajęciową
Materiały z zajęć w formie cyfrowej
Regularne zajęcia pomagają utrzymać systematyczność w nauce i realnie wpływają na lepsze wyniki na egzaminie ósmoklasisty. Co roku wielu naszych uczniów z różnych części Polski osiąga wysokie rezultaty. Zapisz się na zajęcia już dziś i przygotuj się z nami do egzaminu ósmoklasisty!