Tegoroczna, 66. edycja Olimpiady Wiedzy o Polsce i Świecie Współczesnym wymaga od uczestnika m.in. znajomości zasad dotyczących ustalania warunków wyborów. Znajomość ordynacji wyborczych to jedno z zagadnień, które omawiamy na naszych zajęciach przygotowujących do Olimpiady Wiedzy o Polsce i Świecie Współczesnym. Dlatego też, chcąc przybliżyć Wam tematykę ordynacji wyborczych, podzielę się z Tobą ciekawostką dotyczącą wpływu ordynacji wyborczej na sprawowanie władzy.
Z poniższego artykułu dowiecie się m.in., dlaczego np. w Wielkiej Brytanii Partia Pracy odtrąbiła wyborczy triumf, uzyskując poparcie około 33% głosów w wyborach, podczas gdy we Francji uzyskanie zbliżonego poparcia przez francuskie Zjednoczenie Narodowe przełożyło się na wyborczą klęskę albo o tym, dlaczego ugrupowanie premiera Węgier Viktora Orbána od 14 lat posiada większość konstytucyjną w węgierskim parlamencie. Ale po kolei…
Na wstępie warto wspomnieć o tym, że w różnych państwach stosowane są różne ordynacje wyborcze. Wśród stosowanych ordynacji wyróżnić możemy między innymi większościowe, proporcjonalne i mieszane. W niektórych państwach obowiązują także ordynacje preferencyjne, np. pojedynczy głos przechodni. W zależności od zastosowanej ordynacji możemy osiągnąć odmienny rezultat i to przy analogicznym poparciu w wyborach. To, jak bardzo odmienny, przedstawię na przykładzie wybranych państw.
Źródło: www.pexels.com
Zacznijmy od Wielkiej Brytanii, która jest jednym z państw o najdłuższej nieprzerwanej tradycji parlamentaryzmu. W tegorocznych wyborach sukces odniosła Partia Pracy pod wodzą Keira Starmera, która uzyskała 33,7% głosów. Przełożyło się to na samodzielną większość, gdyż wspomniane ugrupowanie zdobyło 411 na 650 mandatów w Izbie Gmin, czyli izbie niższej brytyjskiego parlamentu.
Co ciekawe, w wyborach parlamentarnych, które odbyły się w 2017 roku, Partia Pracy, której ówczesnym liderem był Jeremy Corbyn, uzyskała 40% głosów, co zakończyło się wyborczą porażką i uzyskaniem 262 na 650 mandatów w wyborach. Zwycięstwo odniosła wówczas Partia Konserwatywna, która uzyskała 42,3% głosów i 317 mandatów w Izbie Gmin.
Jak to zatem możliwe, że laburzyści, zdobywając zdecydowanie mniej punktów procentowych poparcia niż w 2017 roku, zamienili ówczesną porażkę na wyborczy sukces? Wszystko za sprawą obowiązującej w Wielkiej Brytanii ordynacji wyborczej. Warto wiedzieć, że w wyborach do Izby Gmin odbywają się wybory większościowe. Członkowie Izby Gmin wyłaniani są w 650 jednomandatowych okręgach wyborczych. Mandat zdobywa polityk, który w danym okręgu wyborczym zdobędzie największą ilość głosów.
Zastosowane rozwiązanie powoduje, że liczba mandatów w Izbie Gmin nie musi być proporcjonalna do liczby uzyskanych głosów. Dlatego też, możliwa stała się sytuacja, w której ugrupowanie polityczne, uzyskawszy około 1/3 głosów w wyborach, zdobyło jednocześnie bezwzględną większość mandatów w Izbie Gmin. Przyczynił się do tego między innymi słaby wynik Partii Konserwatywnej, która po 14 latach sprawowania władzy, uzyskała zaledwie 23,7% głosów.
O tym, jak bardzo jest to nieproporcjonalny system, świadczą chociażby wyniki takich ugrupowań jak Liberalni Demokraci oraz Reform UK. W ostatnich wyborach Reform UK uzyskało 14,3% głosów, czyli więcej głosów od Liberalnych Demokratów, którzy uzyskali około dwa punkty procentowe poparcia mniej. Pomimo to Liberalni Demokraci uzyskali 72 mandaty w Izbie Gmin, podczas gdy Reform UK zaledwie… 5.
Kolejnym państwem, które przedstawię, są Węgry. W państwie tym od czternastu lat władzę sprawuje koalicja partii Fidesz – KDNP, na której czele stoi premier Viktor Orbán. Również od czternastu lat partia ta posiada większość konstytucyjną, czyli 2/3 mandatów w tamtejszym parlamencie, nazywanym oficjalnie Zgromadzeniem Narodowym. Dzieje się tak pomimo, że koalicja Fidesz – KDNP otrzymywała poparcie w wyborach, które oscylowało mniej więcej w przedziale 44 – 54% głosów.
Jak to możliwe? Wszystko za sprawą zastosowanej na Węgrzech ordynacji wyborczej. Otóż obowiązuje tam ordynacja mieszana, w której część mandatów wyłaniana jest w ramach ordynacji proporcjonalnej, a część w ramach ordynacji większościowej. Choć system ten powstał jeszcze przed objęciem władzy przez Viktora Orbána, to za rządów koalicji Fidesz – KDNP dokonano jego istotnej reformy. Aktualnie węgierski parlament składa się z 199 przedstawicieli. 93 z 199 mandatów wyłanianych jest w ramach proporcjonalnej listy krajowej, zaś 106 na 199 mandatów pochodzi z jednomandatowych okręgów wyborczych.
Rozwiązanie przyjęte na Węgrzech sprzyja największej formacji, jaką jest Fidesz, który zgarnia zdecydowaną większość puli mandatów przewidzianej w ramach jednomandatowych okręgów wyborczych. To zaś sprawia, że wspomniane ugrupowanie utrzymuje większość konstytucyjną w węgierskim Zgromadzeniu Narodowym.
Źródło: www.pexels.com
Przejdę teraz do omówienia systemu funkcjonującego we Francji. W wyborach do francuskiego Zgromadzenia Narodowego od lat stosowana jest ordynacja większościowa, w ramach której parlamentarzyści są wyłaniani w 577 jednomandatowych okręgach wyborczych. Choć system ten może przypominać rozwiązanie przyjęte w Wielkiej Brytanii, to jednak występują istotne różnice.
W Wielkiej Brytanii odbywają się wybory jednoturowe, w których mandat w okręgu uzyskuje kandydat z największą ilością głosów (większość względna). We Francji sytuacja wygląda inaczej. Kandydat w pierwszej turze musi uzyskać większość bezwzględną głosów oraz poparcie na poziomie minimum 25% uprawnionych do głosowania, aby uzyskać mandat. W przeciwnym razie odbywa się druga tura, do której przechodzą kandydaci, którzy uzyskają poparcie na poziomie co najmniej 12,5% uprawnionych do głosowania, a zwycięża ten, który uzyska najwyższy wynik. Co warte podkreślenia, wspomniana jest tu liczba uprawnionych do głosowania, a nie głosów, a zatem wliczeni są w nią także Ci, którzy mogli, ale nie brali udziału w głosowaniu.
Ofiarą przyjętego rozwiązania padają ugrupowania określane przez dużą część opinii publicznej jako skrajne. W czasach zimnej wojny takich ugrupowaniem była Francuska Partia Komunistyczna. Z czasem do listy ofiar wspomnianego systemu dołączył Front Narodowy, którego wieloletnim przywódcą pozostawał Jean Marie Le Pen. Obecnie w podobnej sytuacji znajduje się nowe wcielenie Frontu Narodowego, czyli Zjednoczenie Narodowe, którego liderką pozostaje Marine Le Pen.
Dla przykładu w tegorocznych wyborach do Zgromadzenia Narodowego powyższe ugrupowanie uzyskało 33,21% głosów, zaś w drugiej turze 37,06% głosów. Powyższe poparcie przełożyło się na uzyskanie 142 na 577 mandatów we francuskim parlamencie. Oznacza to, że ugrupowanie Marine Le Pen zdobyło zdecydowanie mniej mandatów niż wynikałoby to z wyborczego poparcia i uzyskało odmienny rezultat od wyniku brytyjskiej Partii Pracy, choć oba ugrupowania miały dość zbliżone poparcie w wyborach.
Reasumując, zastosowanie określonego rodzaju ordynacji wyborczej ma istotny wpływ na liczbę mandatów w parlamencie oraz sprawowanie władzy. Od zastosowanej ordynacji wyborczej może często zależeć, która partia zdobędzie władzę albo uzyska nawet większość konstytucyjną.
Jak już wspomniałem na wstępie, zasady dotyczące ustalania wyniku wyborów pozostają istotnym zagadnieniem umieszczonym w programie tegorocznej edycji Olimpiady Wiedzy o Polsce i Świecie Współczesnym. Będą także jednym z tematów omawianych podczas zajęć przygotowujących do wspomnianej Olimpiady z Indeksem w Kieszeni. Jeśli chciałbyś bardzo dobrze przygotować się do konkursu, to zachęcamy do uczestnictwa w oferowanych przez nas zajęciach. Zapisz się już dziś!
Strona przygotowana przez Zyskowni.pl
Zakładamy Ci konto na naszej platformie e-learningowej, na której znajdują się materiały, artykuły popularnonaukowe, czy nagrania video! Możesz tam bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane do sprawdzenia prace.
Na platformie otrzymujesz moduły - zestawy materiałów z prezentacjami, skryptami, testami, kartkówkami. Z nimi pracujesz w dowolnym miejscu - w domu, w podróży, w bibliotece.
Na platformie, gdzie odbywa się kurs możesz zadawać pytania 24h na dobę 7 dni w tygodniu - Prowadzący są tam po to by zawsze Ci pomóc i rozwiać Twoje wątpliwości.
Twój progres w nauce jest kontrolowany wraz z każdym kolejnym modułem - służą temu wszelkie kartkówki, testy i sprawdziany, które rozwiązane odsyłasz i otrzymujesz szczegółowy klucz.
Celujesz w świetny wynik na egzaminie ósmoklasisty? A może potrzebujesz tylko usystematyzować posiadaną wiedzę? Nieważne - nasz kurs (tempo pracy i materiały oraz pomoc Prowadzącego) jest zawsze dopasowany do aktualnego stanu Twoich umiejętności i oczekiwań.
Na platformie otrzymasz nielimitowany w okresie przygotowań dostęp do nagrań video, na których nasz zespół merytoryczny przeprowadzi Cię przez najbardziej wymagające i najczęściej pojawiające się na arkuszu zagadnienia egzaminacyjne.
Indywidualny kurs e-learningowy
egzamin ósmoklasisty
Wolisz uczyć się we własnym tempie i na własnych zasadach? W takim razie kurs e-learningowy jest stworzony właśnie dla Ciebie!
Nowoczesna forma indywidualnej nauki zdalnej (start: natychmiast lub we wskazanym terminie)
Dostęp do dedykowanej platformy do nauki e-learningowej
Harmonogram przygotowań dostosowany do dostępności ucznia
Przypisany opiekun merytoryczny prowadzący kurs
Komplet materiałów podzielonych na moduły tematyczne, a w każdym z nich: prezentacje, testy, kartkówki, skrypty, karty pracy i zadania egzaminacyjne
Materiały video – do kursu dołączone są nagrania video, na których członkowie zespołu merytorycznego IWK tłumaczą najtrudniejsze lub najbardziej prawdopodobne w wystąpieniu na egzaminie zagadnienia
Indywidualne podejście – otrzymujesz dostęp do naszej dedykowanej platformy edukacyjnej z pomocami naukowymi, na której możesz bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane prace.
Regularnie sprawdzane postępy
Ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym
Dzięki nowoczesnej formie nauki nasze kursy są dostępne dla uczniów z całej Polski – możesz dołączyć do nich niezależnie od miejsca zamieszkania i zacząć przygotowania już dziś! Skontaktuj się z nami i nie odkładaj decyzji na później – do egzaminu ósmoklasisty coraz bliżej!
Grupowy kurs całoroczny
egzamin ósmoklasisty
Chcesz solidnie przygotować się do egzaminu ósmoklasisty? Wolisz regularne zajęcia w grupie i stałe wsparcie prowadzącego? Jeśli tak, kurs grupowy będzie idealnym wyborem dla Ciebie!
46 godzin lekcyjnych zajęć (23 spotkania) + prace domowe
Forma stacjonarna (w salach w Warszawie) lub webinarowa (zajęcia online na żywo)
Nagrania z zajęć webinarowych oraz nagrania umożliwiające nadrobienie materiału osobom zapisującym się po rozpoczęciu kursów stacjonarnych
Możliwość wyboru grupy zajęciowej (harmonogram pojawi się w lipcu 2026 r.)
Pomoc pomiędzy zajęciami – ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym przez dedykowaną grupę zajęciową
Materiały z zajęć w formie cyfrowej
Regularne zajęcia pomagają utrzymać systematyczność w nauce i realnie wpływają na lepsze wyniki na egzaminie ósmoklasisty. Co roku wielu naszych uczniów z różnych części Polski osiąga wysokie rezultaty. Zapisz się na zajęcia już dziś i przygotuj się z nami do egzaminu ósmoklasisty!