W 2024 roku uczniowie po raz ostatni przystąpili do egzaminu maturalnego według dostosowań przygotowanych w związku z pandemią koronawirusa. Ich dezaktualizacja nie spowoduje jednak powrotu do formuły egzaminacyjnej zaprojektowanej przez ministrę Annę Zalewską. Co więc zmieni się w nowej maturze?
Zarówno uczniowie, jak i nauczyciele wielokrotnie zwracali uwagę, że formuła egzaminu dojrzałości, która miała wejść w życie w 2023 roku, w swoim docelowym kształcie była zbyt wymagająca i nie odpowiadała realnym możliwościom przeciętnego ucznia. Ministerstwo Edukacji Narodowej postanowiło wyjść tym oczekiwaniom naprzeciw i wprowadzić niezbędne zmiany.
Źródło: pl.freepik.com
W ciągu ostatnich kilku miesięcy wątkiem często pojawiającym się w debacie publicznej była nowa lista lektur obowiązkowych. Wreszcie, po długich konsultacjach społecznych, ministra edukacji Barbara Nowacka opublikowała ich nowy wykaz, który został odchudzony o około 20 procent względem pierwotnego. Aktualny spis tekstów obowiązkowych wygląda następująco:
| ZAKRES PODSTAWOWY | ZAKRES ROZSZERZONY |
| 1) Jan Parandowski, Mitologia, część I: Grecja; 2) Sofokles, Antygona; 3) William Szekspir, Makbet; 4) Molier, Skąpiec; 5) Adam Mickiewicz, Dziady cz. III; 6) Bolesław Prus, Lalka; 7) Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara; 8) Stanisław Wyspiański, Wesele; 9) Stefan Żeromski, Przedwiośnie; 10) Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem; 11) Albert Camus, Dżuma; 12) George Orwell, Rok 1984; 13) Sławomir Mrożek, Tango. | Utwory określone dla zakresu podstawowego, a ponadto: 1) Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki); 2) William Szekspir, Hamlet; 3) Juliusz Słowacki, Kordian; 4) realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary); 5) Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata; 6) Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy; 7) Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa; 8) Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku. |
| ZAKRES PODSTAWOWY | ZAKRES ROZSZERZONY |
| 1) Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana; 2) Homer, Iliada (fragmenty); 3) wybrane utwory polskiego średniowiecza, w tym: Lament świętokrzyski (fragmenty), Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty); 4) Pieśń o Rolandzie (fragmenty); 5) Ignacy Krasicki, wybrana satyra; 6) Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność; 7) Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty); 8) Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty); 9) Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty);10) Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu; 11) Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty); 12) Marek Nowakowski, Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii); 13) Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie); 14) Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach); 15) Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty). | Utwory określone dla zakresu podstawowego, a ponadto: 1) Homer, Odyseja (fragmenty); 2) Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty); 3) Franz Kafka, Proces (fragmenty); 4) Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe; 5) Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie; 6) wybrany esej Gustawa Herlinga- -Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta. |
| ZAKRES PODSTAWOWY | ZAKRES ROZSZERZONY |
| 1) Horacy, wybrane utwory; 2) Bogurodzica; 3) Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; tren IX, X, XI; 4) wybrane wiersze poetów epoki baroku; 5) Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny; 6) Adam Mickiewicz, Oda do młodości; wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie oraz inne wiersze; 7) wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Cypriana Kamila Norwida, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, w tym Testament mój, Leopolda Staffa, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima. | Utwory określone dla zakresu podstawowego, a ponadto: 1) wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej; 2) Cyprian Kamil Norwid, Fortepian Szopena; 3) wybrane wiersze: Stanisława Barańczaka, Czesława Miłosza, Traktat moralny (fragmenty), Juliana Przybosia. |
Źródło: www.unsplash.com
Pośród bardziej znaczących zmian w porównaniu z listą obowiązującą w latach 2023–2024 z pewnością warto odnotować ograniczenie liczby omawianych ksiąg biblijnych, rezygnację z niektórych tekstów europejskiego i polskiego średniowiecza, a także usunięcie z listy tekstów obowiązkowych Odprawy posłów greckich, jedynego omawianego jak dotąd tekstu dramatycznego Jana Kochanowskiego.
Przejdźmy do literatury romantyzmu. Pan Tadeusz Adama Mickiewicza już na dobre przeszedł do szkoły podstawowej, w związku z czym na maturze nie będzie sprawdzana znajomość epopei narodowej. Podobnie uczeń nie musi już znać Konrada Wallenroda ani omawianych w szkole podstawowej dwóch dramatów romantycznych – Balladyny i II cz. Dziadów. Na poziom rozszerzony przeniesiony został Kordian Juliusza Słowackiego.
Znacznie uszczuplono listę tekstów autorów pozytywistycznych i modernistycznych. Na liście lektur oczywiście zostaje Lalka Bolesława Prusa, natomiast wykreślono z niej nowelę Z legend dawnego Egiptu tegoż autora. Potop Henryka Sienkiewicza obowiązywać będzie tylko we fragmentach, zaś zrezygnowano zupełnie z Glorii victis Elizy Orzeszkowej, a także Rozdzióbią nas kruki, wrony… Stefana Żeromskiego, tekstów powiązanych z martyrologią powstania styczniowego. Nastąpiła też zmiana podejścia do Chłopów Władysława Reymonta – zamiast całego pierwszego tomu omawiane będą fragmenty wybrane z poszczególnych części powieści.
W kanonie tekstów napisanych po 1918 roku zmiany wydają się mniej istotne. Po dłuższej nieobecności powraca do łask Ferdydurke Witolda Gombrowicza, nieco uszczuplono zestaw tekstów związanych z literaturą wojny i okupacji, usuwając Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall, zostawiając tylko jedno opowiadanie Tadeusza Borowskiego, a także wyłącznie wybrane fragmenty Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.
Pewne zmiany dotyczą również zakresu rozszerzonego. Tutaj przede wszystkim zwraca uwagę usunięcie dwóch trudnych interpretacyjnie i sprawiających uczniom niemało kłopotów dramatów – Lilli Wenedy Juliusza Słowackiego i Nocy listopadowej Stanisława Wyspiańskiego. Usunięto też wiele tekstów z pogranicza literatury i filozofii, omawianych jak dotąd we fragmentach, jak Retoryka i Poetyka Arystotelesa, Państwo Platona czy Wyznania św. Augustyna.
Warto zwrócić uwagę, że powyższa lista lektur wyznacza maksimum wymagań, jakie może ustalić dla abiturientów w 2025 roku Centralna Komisja Egzaminacyjna. Dopuszcza ona też jednak możliwość, że lista lektur obowiązujących na egzamin maturalny może zostać jeszcze dodatkowo uszczuplona.
W Indeksie w Kieszeni cały czas trzymamy rękę na pulsie, w związku z czym możesz mieć pewność, że nasze kursy maturalne z języka polskiego będą w pełni dostosowane do nowej listy lektur, w takim jej kształcie, na jaki ostatecznie zdecyduje się CKE. Decyzje w tej kwestii zapadną najpóźniej we wrześniu.
Skala zmian z pewnością jest mniejsza niż w 2023 roku. Wówczas uczniowie po raz pierwszy mierzyli się z nową formułą maturalną. Raczej mówić można o pewnych dostosowaniach i tendencji do racjonalizacji. Nie oznacza to jednak, że nie warto zwrócić uwagi na kilka szczegółów.
Inaczej niż w poprzednich latach, zadania w teście historycznoliterackim będą podzielona na dwa bloki tematyczne. Pierwszy obejmuje epoki od starożytności do pozytywizmu i za zadania z nim związane możesz uzyskać maksymalnie siedem punktów. W bloku drugim, od Młodej Polski do współczesności, wystąpią zadania łącznie maksymalnie za 8 punktów.
Drobne korekty wprowadzono w wypracowaniu. Nadal dozwolona jest każda forma wypowiedzi argumentacyjnej, natomiast likwidacji ulegają tematy bazujące na treści podanego utworu poetyckiego – które zresztą nigdy nie wystąpiły na maturze w nowej formule, mimo takiej możliwości. Abiturient będzie mógł się zawsze odwołać do dowolnej wybranej przez siebie lektury obowiązkowej.
W latach 2025–2028 uczeń będzie mógł odwoływać się również do lektur z listy tekstów obowiązkowych opracowanej w 2018 roku. W praktyce oznacza to, że np. uczeń może odwołać się do Konrada Wallenroda Adama Mickiewicza w wypracowaniu i będzie to traktowane jako odniesienie się do lektury obowiązkowej, ale w teście historycznoliterackim nie pojawią się pytania sprawdzające znajomość tej powieści poetyckiej.
Co do zakresu rozszerzonego, to wciąż nie wiadomo, czy CKE zdecyduje się na przywrócenie zapowiadanej w pierwotnym kształcie reformy części testowej. Jeśli tak się stanie, to Komisja poluzuje wymagania związane z wypracowaniem. Nie będzie wskazanego tytułu utworu, do którego zdający musi się obligatoryjnie odwołać. W przypadku rezygnacji z tekstu wszystko pozostaje bez zmian – z jednym drobnym, ale istotnym wyjątkiem: zniknie budzący wiele wątpliwości interpretacyjnych zapis o konieczności odwołania się do treści utworów z więcej niż jednej epoki literackiej.
Jako Indeks w Kieszeni spodziewaliśmy się tych zmian już wcześniej. W związku z tym oferowane przez nas materiały dostosowaliśmy do nowych wymagań. Uczniowie, z którymi zaczniemy pracę w nowym roku szkolnym, mogą liczyć na uzyskanie dostępu do sprawdzonej i rzetelnej wiedzy z tych obszarów, które przydadzą im się na egzaminie.
Źródło: www.unsplash.com
Formuła samego egzaminu nie ulegnie zmianie. W związku z tym nadal trzeba się będzie na nim zmierzyć z jednym pytaniem z puli pytań niejawnych oraz jednym z puli pytań jawnych. Ta ostatnia jednak ulegnie dalszemu uszczupleniu. W projekcie CKE przewidziano 68 pytań, natomiast ostateczny kształt listy zostanie upubliczniony do 1 września 2024 roku.
Pytania zarówno w części jawnej, jak i niejawnej dotyczyć będą wyłącznie lektur uznanych za obowiązkowe w zakresie podstawowym według spisu lektur z 2024 roku, czyli podanego powyżej. Nie będzie już sprawdzana znajomość żadnych tekstów z poziomu szkoły podstawowej.
Zmiany, które wejdą w życie w 2025 roku, z pewnością nie są tak przełomowe, jak te, z którymi mierzyli się abiturienci dwa lata wcześniej. Mamy tu do czynienia raczej z ewolucją istniejącej już koncepcji niż z rewolucyjnym przeformułowaniem całego egzaminu. Nie oznacza to jednak, że te modyfikacje można bagatelizować. Wręcz przeciwnie, często diabeł tkwi w szczegółach, jak poucza ludowe przysłowie.
Jak więc się w tym wszystkim nie pogubić? Przede wszystkim zaufać Indeksowi w Kieszeni! Oferujemy kursy dostosowane do nowych wymogów maturalnych. Dzięki temu zyskujesz gwarancję, że nauczymy Cię dokładnie tego, czego potrzebujesz na egzamin. Warto skorzystać!
Strona przygotowana przez Zyskowni.pl
Zakładamy Ci konto na naszej platformie e-learningowej, na której znajdują się materiały, artykuły popularnonaukowe, czy nagrania video! Możesz tam bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane do sprawdzenia prace.
Na platformie otrzymujesz moduły - zestawy materiałów z prezentacjami, skryptami, testami, kartkówkami. Z nimi pracujesz w dowolnym miejscu - w domu, w podróży, w bibliotece.
Na platformie, gdzie odbywa się kurs możesz zadawać pytania 24h na dobę 7 dni w tygodniu - Prowadzący są tam po to by zawsze Ci pomóc i rozwiać Twoje wątpliwości.
Twój progres w nauce jest kontrolowany wraz z każdym kolejnym modułem - służą temu wszelkie kartkówki, testy i sprawdziany, które rozwiązane odsyłasz i otrzymujesz szczegółowy klucz.
Celujesz w świetny wynik na egzaminie ósmoklasisty? A może potrzebujesz tylko usystematyzować posiadaną wiedzę? Nieważne - nasz kurs (tempo pracy i materiały oraz pomoc Prowadzącego) jest zawsze dopasowany do aktualnego stanu Twoich umiejętności i oczekiwań.
Na platformie otrzymasz nielimitowany w okresie przygotowań dostęp do nagrań video, na których nasz zespół merytoryczny przeprowadzi Cię przez najbardziej wymagające i najczęściej pojawiające się na arkuszu zagadnienia egzaminacyjne.
Indywidualny kurs e-learningowy
egzamin ósmoklasisty
Wolisz uczyć się we własnym tempie i na własnych zasadach? W takim razie kurs e-learningowy jest stworzony właśnie dla Ciebie!
Nowoczesna forma indywidualnej nauki zdalnej (start: natychmiast lub we wskazanym terminie)
Dostęp do dedykowanej platformy do nauki e-learningowej
Harmonogram przygotowań dostosowany do dostępności ucznia
Przypisany opiekun merytoryczny prowadzący kurs
Komplet materiałów podzielonych na moduły tematyczne, a w każdym z nich: prezentacje, testy, kartkówki, skrypty, karty pracy i zadania egzaminacyjne
Materiały video – do kursu dołączone są nagrania video, na których członkowie zespołu merytorycznego IWK tłumaczą najtrudniejsze lub najbardziej prawdopodobne w wystąpieniu na egzaminie zagadnienia
Indywidualne podejście – otrzymujesz dostęp do naszej dedykowanej platformy edukacyjnej z pomocami naukowymi, na której możesz bez ograniczeń kontaktować się ze swoim Opiekunem. Odpowiada on na Twoje pytania i sprawdza wysyłane prace.
Regularnie sprawdzane postępy
Ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym
Dzięki nowoczesnej formie nauki nasze kursy są dostępne dla uczniów z całej Polski – możesz dołączyć do nich niezależnie od miejsca zamieszkania i zacząć przygotowania już dziś! Skontaktuj się z nami i nie odkładaj decyzji na później – do egzaminu ósmoklasisty coraz bliżej!
Grupowy kurs całoroczny
egzamin ósmoklasisty
Chcesz solidnie przygotować się do egzaminu ósmoklasisty? Wolisz regularne zajęcia w grupie i stałe wsparcie prowadzącego? Jeśli tak, kurs grupowy będzie idealnym wyborem dla Ciebie!
46 godzin lekcyjnych zajęć (23 spotkania) + prace domowe
Forma stacjonarna (w salach w Warszawie) lub webinarowa (zajęcia online na żywo)
Nagrania z zajęć webinarowych oraz nagrania umożliwiające nadrobienie materiału osobom zapisującym się po rozpoczęciu kursów stacjonarnych
Możliwość wyboru grupy zajęciowej (harmonogram pojawi się w lipcu 2026 r.)
Pomoc pomiędzy zajęciami – ciągła możliwość kontaktu z Prowadzącym przez dedykowaną grupę zajęciową
Materiały z zajęć w formie cyfrowej
Regularne zajęcia pomagają utrzymać systematyczność w nauce i realnie wpływają na lepsze wyniki na egzaminie ósmoklasisty. Co roku wielu naszych uczniów z różnych części Polski osiąga wysokie rezultaty. Zapisz się na zajęcia już dziś i przygotuj się z nami do egzaminu ósmoklasisty!